Posted in Պատմություն, Uncategorized

Հետազոտական աշխատանք․Պարույր Սևակ

 

Պարույր Սևակը իմ ամենասիրելի բանաստեղծեներից է։ Նա ծնվել է 1924 թվականի հունվարի,24ին Արարատի մարզի Չանախչի (այժմ՝ Զանգակատուն) գյուղում։ Նորածնին կնքահայր է դարձել համագյուղացի Մադոյենց Խաչատուրը՝ այգեգործ մի մարդ։ Նա նորածնի անունը Պարույր է դրել ի պատիվ նույնանուն սպայի, որի զինվորն է եղել ինքը՝ կնքահայրը։

Լինելով ծնողների մինուճար որդին՝ Պարույրը մանկությունից մշտապես զգացել է նրանց հոգատարությունն ու փայփայանքը։ Պարույրի մեջ պատվաստել էին նվիրվածություն հարազատների հանդեպ, արյունակցական կապի սրբազան զգացում, անկեղծ ու ջերմ սեր շրջապատի մարդկանց, հատկապես՝ մոր հանդեպ։

1940 թվականին Սևակը ընդունվում է է Երևանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ֆակուլտետի հայերենի բաժնը։

Սևակի բանաստեղծությունները տպագրվել են 1942 թ.-ից։ Հայտնի ստեղծագործություններից են «Անլռելի զանգակատուն», «Անհաշտ մտերմություն», «Ուշացած իմ սեր», «Նահանջ երգով», «Երգ երգոց»  պոեմները, «Սիրո ճանապարհը», «Անմահները հրամայում են», «Նորից քեզ հետ» բանաստեղծությունների ժողովածուները, «Մարդը ափի մեջ» ժողովածուն, «Եղիցի լույս» բանաստեղծությունների և պոեմների ժողովածուն:
Սևակի գրական ժառանգության մի մասն են նրա գրականագիտական–բանասիրական և գրաքննադատական հետազոտություններն ու հոդվածները Գրիգոր Նարեկացու,Մեսրոպ Մաշտոցի, Կոմիտասի, Նահապետ Քուչակի, Պետրոս Դուրյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Եղիշե Չարենցի, ժամանակակից բանաստեղծների, հայոց պատմության և լեզվաոճական ալևայլ խնդիրների վերաբերյալ, ինչպես նաև «Սայաթ-Նովա» մենագրությունը: Բանաստեղծի գրական ժառանգության մեջ զգալի տեղ է գրավում թարգմանական աշխատանքը։ Թարգմանել է
Սևակը մահացել է 1971 թվականի հունիսի 17-ին ավտովթարից։ Թաղված է հայրենի տան բակում՝Զանգակատուն գյուղում։

62767_501834093213589_1009209918_n

Ահա, թե ինչ է գրում բանաստեղծը գրառումների մի ծոցատետրում իր մոր՝ Ազիի (ինչպես կանչում էր նրան) մասին․ «Իմ մայրը մի կին էր, որի համար դժբախտության հասկացողությունը անհասկանալի մնաց ամբողջ կյանքում։ Ամբողջ կյանքում նա իրեն դժբախտ է համարել, այդքանով էլ, իսկապես, դժբախտությունը՝ ահավոր ճշտությամբ ապրելուց հեռու մնալով։ Նրա համար դժբախտություն էր՝ խոտը ուշ դեզելը, թեյի գդալների պակասը, աման ջարդվելը, պարանի կորչելը։

1955 թվականին Սևակն ավարտում է Մոսկվայի Մ.Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, որտեղ դասախոսելով, անց է կացնում կյանքի հետագա չորս տարիները։ 1970թ.-ին Պարույր Սևակն ստանում է բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական կոչումը։

 

1963թ.-ից մինչև 1971թ. աշխատում է որպես ավագ գիտաշխատող Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայում, 1966թ.-ից դառնում է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղարը։ Սևակը մահացել է 1971 թվականի հունիսի 17-ին ավտովթարից։ Թաղված է հայրենի գյուղում։

maxresdefault

Գերազանց առաջադիմության շնորհիվ ուսուցիչը թույլատրում է օրինական կարգով գրանցվել դպրոցում և շարունակել ուսումը։ Պարույրը մանուկ հասակից շատ էր կարդում, իսկ տասնմեկ տարեկանում առաջին անգամ իր փորձերն է անում պոեզիայում։

1940 թվականին դպրոցը գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով՝ ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետի հայերենի բաժինը։ Եղել է ամենալավ ուսանողներից մեկը։

Ես շատ եմ հավանում Պարույր Սևակի գրած բանաստեղծությունները։ Իմ ամենասիրած բանաստեղծությունը <<Ապրել>>-ն է։ Ամենաշատը սիրում եմ այս տողերը՝

Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ ուրիշի խինդով խնդաս,
Որ ուրիշի ցնծությունով
Ինքդ էլ ցնծաս, ինքդ էլ թնդաս:

Սևակի հայրենասիրական պոեզիան անմնացորդ նվիրում է հայ ժողովրդի պատմությանը, հայրենիքը, լեզուն, հոգևոր կերտվածքն ու ազգային տեսակը չկոցնելու դժվարին մաքառումներին: Այդ ոգու լիարժեք արտահայտությունը «Անլռելի զանգակատուն» քնարափիլիսոփայական պոեմն է (1959 թ., վերամշակված հրատարակությունը՝ 1966 թ., ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1967 թ.): Պոեմում պատկերված է Կոմիտասի կյանքը՝ ծննդյան օրից մինչև Մեծ եղեռնի սարսափների տպավորություններից խելագարվելը, ապա` մահը:

Կոմիտասյան երգի մեջ հայոց պատմությունն է՝ ցավի և ուրախության թրթիռներով: Պոեմում Կոմիտասի փոխարեն խոսում է ժողովրդական երգը, նրա մաքրագործած («Արևագալի համազանգ»), միջազգային ճանաչման հասցրած («Ծավալվող համազանգ») հայ երգը: Սակայն վրա է հասնում համազգային արհավիրքը.

 

Մեր հողը, մեր հայրենին,

Մեր երկիրն ամայացավ.

– Սև՛ հագիր, սևսիրտ մարե…

Հինավուրց տոհմիկ մի ազգ

Չմեռա՛վ, այլ… մահացավ.

– Գարուն ա, ձուն ա արե՜լ…

 

Աղբյուրներ՝

  1. Պարույր Սևակ

 

  1. Պարույր Սևակ

3.

1924 – 1971
Պարույր Սևակ

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s