Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Չղչիկներ

Առջևի վերջույթները ձևափոխվել են թևերի, մատները երկար են և հենարանի դեր են կատարում թռիչքաթաղանթի համար։ Ցերեկը, փաթաթվելով այդ լայն թևերի մեջ, նրանք գլխիվայր կախվում-մնում են փչակներում, ձեղնահարկերում կամ որևէ մութ տեղում, իսկ գիշերը դուրս են թռչում՝ որսի։ Անաղմուկ ճախրում են երկնքում՝ հաճախակի թափահարելով թևերը։ Չղջիկներն ուտում են մեծ քանակությամբ միջատներ և դրանով զգալի օգուտ են բերում։11008006_747119408722449_1499130655_n

Արևադարձային որոշ տեսակներ սնվում են ավելի խոշոր չղջիկների այլ տեսակներով և կրծողներով, առանձին ներկայացուցիչներ՝ բույսերի նեկտարով ու պտուղներով։ Չղջիկները կողմնորոշվում են անդրաձայնով. թռչելիս մոտակա առարկաներից ու միջատներից անդրադարձած իր ձայնի արձագանքով չղջիկը շրջանցում է անշարժ արգելքը կամ հետապնդում միջատին։

preview

Չղջիկների առանձին տեսակներ վարակիչ հիվանդություններ տարածողներ են։ Շատ տեսակներ անհետացման եզրին են՝ շրջակա միջավայրի աղտոտվածության և նրանց սովորական ապրելավայրերի ավերման պատճառով։

 

Աղբյուրը՝ Bat

Advertisements
Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Զարմանահրաշ փաստեր վագրների մասին

Վագրը կատվազգիներից ամենախոշորն է, մյուս ենթատեսակների չափերն իրարից շատ են տարբերվում։ Մայրցամաքային ենթատեսակներն կղզիաբնակներից խոշոր են։ Ամենախոշոր ենթատեսակներն են բենգալյան և ամուրյան վագրերը։ Ամուրյան արու վագրի մարմնի երկարությունն առանց պոչի կարող է կազմել 3.5 մետր, իսկ քաշը՝ 300 կգ։

tigrrr-600x449

Մի ժամանակ վագրերը տարածված են եղել ամբողջ Ասիա մայրցամաքում՝ Փոքր Ասիայից մինչև Ռուսաստանի արևելյան ափերը։ Վերջին հարիւր տարիների ընթացքում վագրերը կորցրել են իրենց պատմական տարածքների 93%-ը և վերացել են հարավարևմտյան և կենտրոնական Ասիայից, Ջավա և Բալի կղզիներից, հարավարևելյան և արևելյան Ասիայի տարածքների մեծ մասից։ Ներկայումս նրանք բնակվում են Սիբիրյան տայգաներից մինչև արևադարձային խոնավ անտառներ գտնվող տարածքներում, սավաննաներում։ Լեռնային վայրերում բարձրանում են մինչև 3000մ բարձրության վրա։ Վագրերի զբաղեցրած տարածքը կազմում է 1 184 911 կմ2։

38a70494abb799f4a0aa9e3aa2363d89

Վագրը բազմանում է 2–3 տարին մեկ, ունենում 2–4 ձագ։ Ապրում է 20 և ավելի տարի։ Վագրը եղել է մարզական որսորդության և արդյունագործության (արժեքավոր է մորթին) օբյեկտ։ Այժմ նրանց թիվը խիստ կրճատվել է։ Գրանցված են Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր գրքում։ Վագրերը հեշտությամբ են ընտելանում անազատ պայմաններին։

 

Աղբյուրը՝ Tigers

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր դելֆինների մասին

Դելֆինները ձկներ չեն

Չնայած որ դելֆինները ապրում են ջրում և նման են մյուս ջրային կենդանիներին, բայց նրանք ավելի մոտ են մարդկանց քան ձեզ թվում է։ Դելֆին- տաքարյուն կենդանիներ են , որոնք իրենց երեխաներին կերակրում են կաթով, այլ ոչթե ուրիշների իկռաներով։ Նա չունի թեփ, դրա տեղը նրա մոտ նիայն հարթ և փափուկ կաշի է։

Նրանց մոտ նույնիսկ լողակներն են ուրիշ տեղ և ձև։ Նրանց լաողակները ունեն ուսերի ոսկորներ և մատների նման բաներ։ Մեր մտածելով դելֆինները առաջ ապրել են ցամաքի վրա, բայց էվալուցիայի ժամանակ վերադարձել են օվկիանոս։

delfin-634x445

Դելֆինները լողում են շրջանաձև և մի աչքով միշտ հետևում են, որպեսզի գիշատիչները չմոտենան իրենց: Որոշ ժամանակ անց  նրանք սկսում են լողալ հակառակ ուղղությամբ  ու սկսում են արդեն հետևել մյուս աչքով:

Դելֆինների միջին արագությունը կազմում է 5-12 կիլոմետր ժամ:  Այն կախված է իր վիճակից և տեսակից, որոշ արագ դելֆինները կարող են զարգացնել  մինչև 32 կ/ժ արագություն:

dolphin-playing-ball_1600

Դելֆինները ապրում են խմբերով, դրա համար էլ նրանց մոտ զարգացած է փոխադարձ օգնությունը: Նրանք միշտ օգնում են թուլացած դելֆիններին մնալ ջրի երեսին, որպեսզի շնչահեղձ չլինեն . Հայտնի են  պատմություններ այն մասին, թե ինչպես են  դելֆինները հասնում օգնության խեղդվող մարդկանց:Նրանք երբեք իրենց թշնամաբար չեն պահում:

 

Աղբյուրները՝

Dolphins

 

 

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր կատուների մասին

Կատուներն արագ բազմացող կենդանիներ են։ Վերահսկողության ներքո նրանք կարող են բազմացվել և գրանցվել որպես զտարյուն ցեղատեսակների ներկայացուցիչներ։ Սակայն ստերիլիզացիայի միջոցով կատուների թվաքանակի աճի վերահսկման անհնարինությունը, ինչպես նաև նախկինում տանը պահվող կատուներին ազատ արձակելու արդյունքում ամբողջ աշխարհում առկա է վայրենացած ու թափառող կատուների մեծ թվաքանակ, ինչը պահանջում է հատուկ վերահսկողություն։ Որոշ տարածքերում կատուները նպաստել են թռչունների բազմաթիվ տեսակների ոչնչացմանը։ Հայտնի է, որ կատուները դարձել են որոշ մեկուսի կղզիներում թռչունների պոպուլյացիաներիոչնչացման պատճառ։

A-fluffy-cat-looking-funny-surprised-or-concerned

Հին Եգիպտոսում կատուների պաշտամունքի առկայության պատճառով համարվում է, որ դրանք ընտելացվել են այնտեղ, սակայն հնարավոր է, որ ընտելացման դեպքեր եղած լինեն դեռ նեոլիթյան ժամանակաշրջանում՝ 9,500 տարի առաջ (մ.թ.ա. 7,500)։ 2007 թվականին կատարված գենետիկական ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ բոլոր ընտանի կատուները ծագել են մերձավորարևելյան վայրի կատվից և նրանից բաժանվել են մեր թվարկությունից շուրջ 8,000 տարի առաջ Մերձավոր Արևելքում։

JTSiemer-5666ee215f9b583dc3a4befd

2006 թվականին ապացուցվել է, որ ընձառյուծային կատուն առանձնաբար ընտելացվել է շուրջ մ.թ.ա. 5500 թվականին, սակայն այդ մասամբ ընտելացված այդ ցեղատեսակի գիծը չունի իր շարունակությունը ներկայիս ընտանի կատուների շարքում։ 2017 թվականին կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ընտանի կատուները այն կատուների սերունդներն են, որոնք ընտելացվել են Մերձավոր Արևելքում շուրջ 9000 տարի առաջ։

 

 

Աղբյուր` https://en.wikipedia.org/wiki/Cat

 

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր մրջյունների տեսակներ

Կրակ մրջյուններին, երբեմն այգեպանները են հիշատակում, ևսպիտակ մրջյունները: Այս տեսակը գոյություն չունի։ Սև մրջյունը  ամենամեծ չափերովն է։ Սև մրջյունը կարող է հասնել չափերի 15 մմ: Սև մրջյունը հայտնաբերվել է հիմնականում է անտառում, առնվազն, Քոթեջ և ԱՅԳՈՒ սյուժեները: Առավել վտանգավոր տեսակ — հրդեհի մրջյուններն են։  

image9

Սա կարմիր մրջյունը, որն ի վիճակի պատճառելով լուրջ հետևանքներ է իր խայթոցների դեմ. Հրդեհ մրջյունը կծում են , իրենց գործն անաֆիլակտիկ շոկ է մարդկանց մոտ առաջեցնում, ինչը կարող է հանգեցնել մահվան:

Ants-holding-seeds-by-Eko-Adiyanto

Կրակոտ կարմիր մրջյուն հազվադեպ են հանդիպում, նրանք ապրում են սենյակում, հաճախ նրանց կարելի է տեսնել բոստաններում: Սակայն, ոչ թե ամեն կարմիր մրջյունն է, այլ դա նաև վերաբերվում է այդ ձևով կրակի, շատ նման է նրանց Messor և որոշ այլ տեսակներ:

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր բուերի մասին

Բուերը աշխարհի ամենահանելուկային գիշատիչներն  են աշխարհում։Չնայատ որ շատ տեղեկություններ կան նրանց մասին, բայմ մենք շատ քիչ գիտենք։

10531483770744800807

Ոչ բորլոր բուերն են ձայն հանում: Շատ են ասում, որ բուերը տեսնում են ականջներով։ Նրանք ուղակի իրենց լսողությամբ անցնում են ամեն կենդանուն, նրանց լսողությունը  շատ ուժեղ է։

Դրա համար բուեին շատ են օգնում իրենց ձայները և նրանք չեն ավարտու այդ ամենը միայն մեկ ձայնով։ Նրանք կարող են սուլել, հանել ծակող ձայներ, ճտացնել, փնփնթալ և ծիծաղել։

15-photos-of-smiling-owls01-400x303

Այսպիսով նրանք այդպիսի ձայներ են հանում , որպիսի մնացախը իմանա, որ դա իրենց տարացքն է, բայց ինչպես ասեցինք կան նաև բուեր որոնք չեն հանում այդպիսի ձայն։Բուերի ականջները կազմված են երկու բարակ կարելի է ասել ճոփիկներից, որոնք հիսուն անգամ ավելի նորբ են և զգայալի։

Posted in Ռուսերեն, Ռուսերեն 2018-2019, Uncategorized

НУЖНО ПОМОГАТЬ ЛЮДЯМ

Однажды на улице я увидела, как что-то упало из велосипеда одного старого человека. Дедушка не заметил это и продолжал ездить. Я быстро подошла к этому пакету и поняла, что дедушка возвращается из супермаркета и там были его покупки. Я быстро взяла этот пакет и стала бежать за дедушкой. Я догнала его и передал пакет ему. Он поблагодарил меня. Я была рада, что помогла старому человеку.

 

 

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր սարդերի մասին

Սարդերի մարմինը կազմված է գլխակրծքից և փորիկից, որոնք միացած են կարճ ցողունիկով։ Գլխակրծքի առջևի մասում՝ մեջքի կողմից տեղադրված է սովորաբար 8 աչք։ Սարդերն ապրում են ամենուրեք՝ և՛ արևադարձային գոտիներում, և՛ տունդրայում, և՛ շոգ անապատներում ու բարձր լեռներում։

Գիշերային գիշատիչներ են։ Սնվում են հիմնականում միջատներով (նաև վնասատու) և դրանով օգուտ են տալիս մարդուն։ Սարդերը պատկանում են սարդակերպների դասի հոդվածոտանիների կարգին։ Հայտնի է մոտ 27 հազար, Հայաստանում՝ 300–350 տեսակ։ Առավել տարածված են խաչասարդը, տնային, թռչնակեր, արծաթափայլ և այլ սարդեր։

downloa.jpg

Փորիկի առջևի մասում տեղավորված են շնչառական անցքերը, իսկ ետինում՝ ոստայնագեղձերի թմբիկները կամ գորտուկները (1-4 զույգ)։ Սարդերի մարմինը (երկարությունը՝ 0,7–11 սմ) կազմված է գլխակրծքից և փորիկից, որոնք միացած են կարճ ցողունիկով։ Աչքերը(8) տեղադրված են գլխակրծքի առջևի մասում, ոստայնագեղձերի (մոտ 100) թմբիկները՝ փորիկի խոռոչում։ Թմբիկներից յուրաքանչյուրը մի քանի անցք ունի, որոնցից արտազատված հեղուկն օդում պնդանում է ու թելի տեսք ստանում. սարդն այն կարող է օգտագործել տարբեր նպատակներով։

download

Սարդն իր բռնած որսը պարուրում է սարդոստայնով, այնուհետև վրան մարսողական հյութ արտազատում, որն արագորեն փափկացնում է որսի հյուսվածքները, և այդ վիճակում ներծծում։ Բաժանասեռ են, արուները հաճախ էգերից փոքր են։ Զարգացումն ուղղակի է, առանց կերպարանափոխության։ Հայտնի է սարդերի մոտ 21 հազար (Հայաստանումում՝ շուրջ 2000) տեսակ։ Սարդերի շատ տեսակներ ոչնչացնում են վնասատու միջատներին։

Աղբյուրը՝ https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A5%D6%80

 

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր առյուծների մասին

Առյուծի քշը կարող է հասնել մինչ 350կգ, բայց այդամենի հետ մեկտեղ նրանց սիրտը աֆրիկականկենդանիներից ամենա փոքրն է, նաև նրա ուղեղիչափսերն են փոքր: Հենց նրանց սրտի և ուղեղիչափսերն են խանգառում, որպեսցի որս անենառյուծների վրա: Միակ հարմար միջոցը դա վնասելնէ առյուծի թոքերը: Ի ուրախություն առյուծներիվոռսը առքելված է համարյա բոլոր երկրներում ևձեզպետք չիլինի ոգտագործել այս ամենը ինչ ասացի:

animals_hero_lions_0

15- երրդ դարերում առյուծները կայն նաևեվրոպական երկրներում: Բայց հաշվի չառնելով,որնրանք ուժի և տղամարդկության խորհրդանիշ, մարդիք նրանց անխղճորեն սպանում էին:

Առյուծները աֆրիկայի ամենաալարկոտկենդանիներն ենՆրանք երբ կուշտ են լինումնրանքինչ էլ պատահի որս չեն անումՄիակ բանըորիժամանակ առյուծը կուրտ ժամանակ կարող է ելնել իրտեղից դա կամ ուժեղ արևն է կամ էլ վտանգը:

 Գոյատեվման հիմնական դերը խաղում են էգերըՆրանք երեխային վարվում են այնպես ինչպես մարդը վարվում է իր երեխայի հետ։ Առյուծ էգերը ավելի լավ ես որս անում քան որցերը։ Իհարկե երբ հերթը հասնում է մեծ կենդանիներին մեծ դեր է խաղում որց առյուծը։

1-lion-charge-gc590a 

 Առյուծը մեծ է դառնում արդեն երկու տարեկանում։ Միայն այդ ժամանակ է նրա մոտ առաջանում մի բան, որի միջոցով նա կարողանում է մռնչալ։

Մեծ առյուծի մռնչոցը այնքան ուժեղ է, որ նրա մոտի օդը սկսում է դողդողալ, իսկ նրա դայնը լսվում է մինչ10կլ հեռավորության վրա։Ես ականատես էի դարձել, նրան որ բորենիները հարձակվում են կորյունների և մոր վրա։ Նրանց հայրը այդ պահին այնտեղ չեր, կորյունների մայրը, փորցում էր հեռացնել այդտեղից բորենիներին ու մի պահ լսվեց ուժեղ մռնչոց, այդ ձայնից  որենիները վախեցան և փախան։

 Առյուծները հիմանակնում որս են անուկմ երեկոյան երբ արդեն մւթը ընկնում է։ Նրանց տեսողությունը մթում մարդու տեսողությունից վեց յոթ անգամ ավելի ուժեղ է։

Աղբյուրներ՝ https://alexeyosokin.livejournal.com/149854.html

Posted in Մայրենի, Մայրենի 2018-2019, Uncategorized

Հետաքրքիր փաստեր գայլերի մասին

Գայլերի մարմնի երկարությունը 105-160 սմ է, քաշը՝ 32- 50 կգ, հազվադեպ՝ մինչև 76 կգ։ Ապրում է տափաստաններում, հատկապես անասունների արոտատեղերում, անապատներում, տունդրայում, հազվադեպ՝ խիտ տայգայում։

Մոխրագույն է, տունդրային գայլն ավելի բաց գույնի է, ձմռանը գրեթե սպիտակ, անտառայինը՝ մուգ, անապատայինը՝ գորշ շիկակարմիր։ Սնվում է վայրի և ընտանի սմբակավորներով, շներով, նապաստակներով, մանր կրծողներով։ Գայլերը ապրում են զույգերով, ուշ աշնանը և ձմռան սկզբին երբեմն շրջում ոհմակով։

34846355

Հղիությունը տևում է 62-65 օր, ունենում 3-13 ձագ։ Սկզբում կերակրում է կաթով, ստամոքսից ետ բերած ծամած մսով, ավելի ուշ՝ որսով։

ՀՀ-ում տարածված է գայլերի Canis lupus hajas tanicus Dahl ենթատեսակը, որը խոշոր է, ունի երկար և խիտ, բաց գույնի մազ։ Գայլը շատ զգուշավոր է։ Երբեմն ամենափորձառու բնախույզն անգամ չի կարողանում գտնել մայր գայլի որջը, որտեղ մեծանում են 3–13 ձագեր։

hero_gray_wolf_animals

Ձմռանը գայլերը հեշտությամբ խույս են տալիս մարդկանցից, շրջանցում թակարդներն ու վտանգավոր տեղերը։ Նրանք հայտնվում են անսպասելի և հանկարծակիի բերում մարդկանց, գոմերից ոչխարներփախցնում, իսկ շներին ճանկում են հենց տների լուսամուտների տակ։ Պատահում է, որ նաև մարդկանց վրա են հարձակվում։ Գայլերի կյանքի տևողությունը 15–20 տարի է։

Աղբյուրը՝

https://en.wikipedia.org/wiki/Wolf